Sigorta Neden Sürekli Atıyor? Sebepleri ve Çözüm Yolları

Sigortanız sürekli atıyorsa bu bir aksilik değil, tesisatın size verdiği bir uyarıdır. Sigorta aslında görevini yapıyor ve devreyi kesiyor demektir; asıl mesele onu kesmeye zorlayan şeyin ne olduğudur. Bu yazıda panodaki iki koruma elemanını ayırıyor, atma sebeplerini sıralıyor ve evde güvenle yapabileceğiniz kontrolleri anlatıyoruz.

Panonuzda iki farklı koruma var: W otomat ve kaçak akım rölesi

Doğru teşhis için önce hangi elemanın attığını bilmeniz gerekir; ikisi farklı şeylere tepki verir.

W otomat (sigorta): Panodaki sıra sıra dizili, ince gövdeli, kollu elemanlar. Üzerlerinde C16, B10, C20 gibi bir işaret bulunur. Harf açma karakteristiğini, rakam amper değerini gösterir. Bu elemanlar aşırı akım ve kısa devreye karşı korur. Yani hattan geçmesi gerekenden fazla akım geçtiğinde açarlar. Genelde her hat için ayrı bir tane vardır: priz hattı, aydınlatma hattı, kombi hattı, mutfak hattı gibi.

Kaçak akım rölesi: Panonun genellikle en solunda duran, daha geniş gövdeli, üzerinde test düğmesi bulunan eleman. Çoğu konutta 30 mA hassasiyetindedir. Bu eleman akımın miktarına değil, gittiği yola bakar. Fazdan giden akımla nötrden dönen akım eşit değilse aradaki fark bir yere kaçıyor demektir: toprağa, ıslak bir duvara ya da insana. Bu farkı görünce hattı keser ve evin tamamı kesilir, tek bir oda değil.

Kısacası: tek bir W otomat atıyorsa problem o hatta bağlı bir yükte veya kabloda, kaçak akım rölesi atıyorsa tesisatta ya da bir cihazda kaçak var demektir.

Sigorta atmasının en sık görülen sebepleri

1. Hatta binmiş aşırı yük

En yaygın sebep budur. Konutlarda priz hatları çoğunlukla 16 A üzerinden korunur. Elektrikli ısıtıcı, saç kurutma makinesi, ütü, su ısıtıcısı gibi cihazlar tek başına yüksek akım çeker. Bunlardan ikisi aynı hatta beraber çalışırsa toplam akım sigortanın değerini aşar ve sigorta açar. Ayırt etmesi kolaydır: her seferinde aynı cihaz birleşiminde atar, cihazlar tek tek çalışırken atmaz. Havalar soğuduğunda başlayan atmaların çoğu bu gruptadır.

2. Kısa devre

Faz iletkeninin nötr ya da toprak iletkeniyle doğrudan temas etmesidir. Sigorta beklemeden atar, bazen kıvılcım ve kısa bir çatırtı duyulur. Kaynağı eskimiş bir uzatma kablosu, ezilmiş bir cihaz kablosu, priz içinde kaçmış bir tel ucu ya da avizede birbirine değen iki uç olabilir. Sigorta bu durumda ya hiç kalkmaz ya da kaldırdığınız an geri düşer; zorlamayın.

3. Gevşemiş klemens ve priz bağlantıları

Bakır tel, vida altında zamanla gevşer. Gevşeyen noktada temas direnci artar, nokta ısınır, seri ark oluşur. Belirtileri tanıdıktır: priz kapağında sararma, hafif yanık kokusu, prizin sıcak olması, o hattaki ışıkların ara ara titremesi. Kritik nokta şudur: hattan geçen akım sınırın altında kaldığı için standart W otomat bu ısınmayı görmez; sigorta ancak gevşeyen uç komşu iletkene değip kısa devre yaptığında atar. Bu yüzden atmalar düzensizdir ve yanık kokusu, atma olmadan da tek başına ciddi bir uyarıdır. Böyle bir belirtide o hattın sigortasını indirin, prizle uğraşmayın.

4. Nem kaynaklı kaçak

Banyo, balkon, dış cephe aydınlatması ve sıva altındaki buatlar nemden en çok etkilenen yerlerdir. Yalıtımı zayıflamış bir noktadan akım toprağa kaçmaya başlar. Burada atan eleman genellikle W otomat değil kaçak akım rölesidir. Yağmurlu havalarda ya da duş alındıktan sonra başlayan atmalar güçlü bir nem şüphesi doğurur. Çamaşır ve bulaşık makinesi rezistansları da yaşlandıkça kaçak vermeye başlar.

5. Arızalı beyaz eşya veya elektronik cihaz

Rezistanslı cihazlar arıza yaptığında ya kısa devre yapar ya kaçak verir: bulaşık makinesi, çamaşır makinesi, kurutma makinesi, şofben, elektrikli fırın. Bu arızanın işareti nettir: cihaz hep aynı aşamada attırır. Makine su ısıtmaya geçerken sigorta düşüyorsa ilk şüpheli ısıtıcı rezistanstır. Televizyon, uydu alıcısı ve benzeri cihazların güç katı bozulduğunda da hattı attırabilir; bu durumda tesisatı değil televizyon tamiri hizmetimiz kapsamındaki cihaz onarımını konuşuyoruz.

6. Eskimiş veya kesiti yetersiz kablo

Eski binaların bir kısmında priz hatları 1,5 mm² kabloyla çekilmiştir; oysa priz hattından beklenen kesit 2,5 mm²’dir. Kablo yaşlandıkça yalıtımı sertleşir, kıvrım noktalarında çatlar; bazı eski tesisatlarda topraklama hattı hiç bulunmaz. Böyle bir tesisatta atmalar zamanla sıklaşır ve tek tek noktaları onarmak kalıcı sonuç vermez; hattın yenilenmesi gündeme gelir.

7. Yanlış amperde veya yanlış karakteristikte sigorta

Sigorta kabloya göre seçilir. 1,5 mm² bir kabloya 20 A sigorta takıldığında sigorta kabloyu korumaz, çünkü kablo sigortadan önce ısınır. Tersi de olur: kombi, klima, derin dondurucu gibi kalkışta yüksek akım çeken cihazların hattına düşük amperli ve B karakteristikli sigorta takılırsa cihaz her devreye girdiğinde sigorta atar. Doğru seçim kablo kesitine, hattın yüküne ve kalkış akımına bakılarak yapılır.

Hangi sigortanın, ne zaman attığını takip edin

Elektrikçi gelmeden önce toplayacağınız bilgiler arızanın bulunmasını ciddi biçimde kolaylaştırır. Şu sırayı izleyin:

1. Panoya bakın. Kolu düşen eleman hangisi? Geniş gövdeli test düğmeli olan mı, yoksa sıradaki ince otomatlardan biri mi? Pano üzerindeki etiketleri okuyun.
2. Attığı anı not edin. O sırada hangi cihaz çalışıyordu ya da hangi cihazı yeni çalıştırmıştınız?
3. Kapsamı belirleyin. Sadece bir oda mı karardı, mutfak mı, evin tamamı mı?
4. Sıklığı yazın. Günde birkaç kez mi, haftada bir mi, sadece yağışlı havalarda mı?
5. Ayırma denemesi yapın. Atan hattaki bütün fişleri çekin, sonra sigortayı kaldırın. Boş hatta sigorta duruyorsa arıza cihazlardadır; teker teker takarak hangisinde attığını daraltabilirsiniz. Hat boşken bile atıyorsa arıza tesisattadır ve buradan sonrası ölçüm ister.

En tehlikeli hata: Sigortayı daha yüksek amperliyle değiştirmek

Sürekli atan sigortayı 16 A’dan 25 A’ya çıkarmak sahada sık karşılaştığımız en tehlikeli müdahaledir. Sebebi şudur: sigorta cihazı değil, kabloyu korur. Duvarın içindeki 2,5 mm² kablo belli bir akıma kadar dayanır. Sigortanın değerini yükselttiğinizde kablo sigortadan önce sınıra dayanır; ısınır, yalıtım yumuşar, zamanla kömürleşir. Bunu göremezsiniz, çünkü olay sıva altında olur. Sonuç duvar içinde başlayan bir yangındır.

Sigortanın atması hastalığın kendisi değil, ateşidir; termometreyi kırmakla ateş düşmez. Atan kaçak akım rölesini devre dışı bırakmak ya da köprülemek ise daha ağır bir hatadır; o eleman kabloyu değil doğrudan insanı korumak için oradadır.

Belirti, olası sebep ve ne yapmalı

Hangi durumda elektrikçiye başvurmalı?

Fiş çekmek ve sigortayı indirmek dışında panoyla uğraşmayın. Aşağıdakilerden biri varsa konu ölçüm işidir:

• Sigorta boş hatta bile atıyorsa
• Kaldırdığınızda kolu yerinde durmuyorsa
• Panodan, prizden veya anahtardan yanık kokusu geliyorsa
• Priz veya anahtar kapağında sararma, kararma varsa
• Kaçak akım rölesi giderek daha sık atıyorsa
• Evde topraklama hattının olup olmadığını bilmiyorsanız
• Islak zeminde ya da metal yüzeyde karıncalanma hissediyorsanız

Son madde özellikle önemlidir; karıncalanma hissi kaçak akımın vücut üzerinden geçtiği anlamına gelir. Böyle bir durumda ilgili hattın sigortasını indirip elektrik arıza ve tesisat servisimizle iletişime geçin. 2009’dan bu yana Karşıyaka merkezli çalışıyoruz; bölgedeki dairelerde pano, hat ve topraklama ölçümlerini yerinde yapıyoruz.

Sık Sorulan Sorular

Sigorta sürekli atıyor, kaldırmaya devam etsem olur mu?

Birkaç kez kaldırmak zarar vermez, ancak sebebi bulunmadan sürekli kaldırmak doğru değildir. Sigorta her atışında aynı sebep tekrar ediyor demektir; kısa devre veya ark varsa bu tekrarlar bağlantı noktasını daha da yorar. Kaldırdığınızda tekrar düşüyorsa ısrar etmeyin.

W otomat ile kaçak akım rölesi arasındaki fark nedir?

W otomat aşırı akım ve kısa devreye karşı kabloyu korur, üzerinde C16 gibi bir amper değeri yazar. Kaçak akım rölesi ise akımın hattan çıkıp toprağa veya insana kaçmasını algılar ve insanı korur; daha geniş gövdelidir, üzerinde test düğmesi bulunur. Aynı arızaya değil, farklı arızalara tepki verirler.

Sadece bir odada elektrik yok ama panoda düşmüş sigorta göremiyorum, sebebi ne olabilir?

Bazı otomatların kolu tam aşağı düşmez, ortada yarım konumda kalır ve gözden kaçar; kolları soldan sağa tek tek kontrol edin. Hepsi yukarıdaysa arıza o odayı besleyen hatta, bir buat bağlantısında veya anahtar tesisatında olabilir. Bu noktadan sonrası ölçüm gerektirir.

Kaçak akım rölesinin test düğmesine basmalı mıyım?

Evet, bu düğme tam da bu iş için konulmuştur. Ayda bir kez basmanız önerilir. Bastığınızda röle atmalı ve ev elektriği kesilmelidir. Atmıyorsa röle görevini yapmıyor demektir ve değiştirilmesi konuşulur; kendiniz sökmeye çalışmayın.

Sık atan sigorta televizyonuma zarar verir mi?

Ani kesilme ve tekrar enerjilenme, özellikle güç katı yorulmuş cihazlarda kondansatör ve besleme kartı arızalarını hızlandırabilir. Televizyonunuz sigorta atmalarından sonra açılmıyor, ışık yanıp sönüyor ya da sesi gelip görüntüsü gelmiyorsa cihaz tarafında bir arıza oluşmuş olabilir; bu tip durumlarda televizyon tamiri tarafına bakmak gerekir. Uydu alıcısı ve merkezi sistem kuvvetlendiricileri de aynı şekilde etkilenir, bunun için uydu anten ve merkezi sistem hizmetimiz devreye girer.

Yeni aldığım çamaşır makinesi sigortayı attırıyor, makine mi bozuk?

Her zaman değil. Yeni cihaz eskisinden daha yüksek akım çekiyor olabilir ve mevcut hat bu yükü kaldırmıyordur; bu durumda makine sağlamdır, hat yetersizdir. Makineyi başka bir hattaki prize takıp deneyin; orada da attırıyorsa cihazda kaçak şüphesi öne çıkar.

Sürekli atan sigorta, arızanın yerini gösteren en iyi ipucudur. Bu ipucunu okumak için hangi elemanın, hangi cihazla ve ne sıklıkta attığını bilmek gerekir. Gerisi ölçüm işidir: Karşıyaka ve çevresinde elektrik tesisat ve arıza tespiti için hemen arayın.

Elektrik arıza ve tesisat servisiBelirtiler, yaptığımız işler ve hizmet bölgemiz