Bende Yok Komşumda Var: Merkezi Uydu ve Multiswitch Arızası

Apartmanınızda merkezi uydu sistemi var; kanalların bir kısmı sizde açılmıyor ama alt kattaki komşunuzda sorunsuz geliyor. Bu tablo neredeyse hiçbir zaman çanağı değil, multiswitch bağlantısını işaret eder. Sistemin mantığını bir kez anlarsanız, apartmanınızdaki sorunun nerede olduğunu kendiniz tarif edebilir hale gelirsiniz.

Merkezi uydu sistemi aslında nasıl çalışır?

Tek daireye kurulan bir çanakta işleyiş basittir: çanak, LNB, tek kablo, alıcı. Uydudan gelen yayın dört gruba ayrılır. Alçak bant dikey, alçak bant yatay, yüksek bant dikey, yüksek bant yatay. Alıcı hangi kanalı istiyorsa kablonun üzerinden LNB’ye bir voltaj (13 V ya da 18 V) ve gerektiğinde 22 kHz’lik bir ton gönderip o grubu ister. Yani tek kablo, tek alıcının emrindedir.

Apartmanda 12 daire varsa 12 alıcı aynı anda farklı gruplar ister. Tek kablo bunu taşıyamaz. Merkezi sistem bu yüzden kurulur.

Çatıdaki çanağa quattro LNB takılır. Quattro LNB’nin dört çıkışı vardır ve her çıkış sabit olarak tek bir bant grubunu verir; komut beklemez, pazarlık yapmaz. Bu dört kablo doğrudan multiswitch’e girer. Multiswitch her daire çıkışında o dairenin alıcısından gelen voltaj ve ton komutunu okur, dört gruptan doğru olanı seçip yalnız o çıkışa aktarır.

Sonuç şu olmalıdır: komşunuz ne izlerse izlesin sizi etkilemez. Doğru kurulmuş bir merkezi sistemde her dairenin hattı bağımsızdır. Etkileniyorsanız, sistemde bir yerde bu bağımsızlık bozulmuştur.

5/8, 5/12, 5/16 ne anlama geliyor?

Tesisat dolabındaki kutunun üzerinde iki rakam yazar. İlki giriş, ikincisi çıkış sayısıdır.

5 girişin dördü uydudur — quattro LNB’den gelen dört bant grubu kablosu. Beşincisi karasal girişidir; çatıdaki karasal anten buraya bağlanır ve karasal yayın da aynı daire kablosundan taşınır.

İkinci rakam daire çıkışıdır. 5/8 sekiz çıkış verir, 5/12 on iki, 5/16 on altı. Bina iki uydu birden almak istiyorsa (örneğin ikinci bir uydu için ayrı çanak ve ayrı quattro LNB) giriş sayısı büyür: 9/16 gösterimi, iki uydunun dört+dört kablosu ile bir karasal girişi anlatır.

Karasal giriş boş bırakılmışsa uydu kanalları gelir ama televizyonun kendi dahili tuner’ıyla aradığı karasal kanallar bulunamaz. Binalarda sık rastlanan bir eksikliktir ve çoğu zaman fark edilmez.

“Bende yok, komşumda var” şikâyetinin en sık sebebi

Sahada gördüğümüz en yaygın hata şudur: binada 12 daire vardır ama 8 çıkışlı multiswitch takılmıştır. Ya da bir dairede ikinci odaya da alıcı konmuştur. Pratik çözüm diye bir çıkış, bölücüyle (splitter) ikiye ayrılır.

Bu bağlantı fiziksel olarak çalışır, mantıksal olarak çalışmaz. Multiswitch’in her çıkışı tek bir alıcının komutunu bekleyecek şekilde tasarlanmıştır. Aynı hatta iki alıcı bağlandığında ikisi de kendi voltajını gönderir. Multiswitch tek bir grup seçmek zorundadır; genelde daha yüksek voltajı basan ya da hattı önce ele geçiren cihaz kazanır.

Sonuç tanıdıktır. Bir alıcı istediği kanalı açar, diğerinin ekranında görüntü donar, kareler bölünür ya da “sinyal yok” yazısı gelir. Komşu kanal değiştirdiğinde sizin ekranınız kararır; komşu televizyonu kapattığında her şey düzelir.

Ayırt edici işaret şudur: kanalların hepsi değil, bir kısmı gelmez ve gelmeyen kanallar gün içinde değişir. Sabah çalışan kanal akşam çalışmaz. Bu tablo çanak ayarıyla açıklanamaz; hattın paylaşıldığını gösterir.

Doğru çözüm bölücü değildir. İkinci cihaz için multiswitch’ten ikinci bir çıkış çekilir. Boş çıkış kalmamışsa daha büyük ya da kaskad bağlanabilen bir multiswitch gerekir. Bölücü yalnızca tek yönlü karasal hatta uygundur, uydu hattında değil.

Tek daire mi etkilendi, tüm bina mı?

Yöneticiye ilk soracağımız şey budur. Kapsamı doğru belirlemek, aramayı çatıya mı yoksa daire içine mi yönlendireceğimizi baştan söyler.

Bu ayrımı yapmak için tesisat dolabını açmanıza gerek yok. Dolabın içinde multiswitch’i besleyen şebeke gerilimi de bulunduğu için kapağı kapalı bırakın; gözlemi komşularınızla konuşarak yapın. Ölçüm ve müdahale bu noktadan sonrası içindir ve merkezi uydu sistemi kurulum ve arıza hizmetimiz kapsamına girer.

Çıkış sayısı nasıl hesaplanır?

Yeni sistem kurulurken ya da mevcut multiswitch değişirken çıkış sayısını daire sayısına eşitlemek yaygın bir hatadır. Doğru hesap şöyle yapılır:

• Her daire için en az bir çıkış.
• Çift tunerli ya da kayıt yapan alıcı bulunan daireler için iki çıkış. Bu cihazlar bir kanalı izlerken başka bir kanalı kaydettiği için iki bağımsız hat ister.
• Salon dışında ikinci bir odada uydu alıcısı varsa o daire için de ikinci çıkış.
• En az bir ya da iki çıkış boşta kalsın. Daire bölünmesi, sonradan eklenen cihaz ya da arızalanan bir portun yerine geçmesi için gerekir.
• Kullanılmayan çıkışlar açık bırakılmaz; 75 ohm sonlandırma başlığıyla kapatılır. Açık uç hatta yansımaya yol açar.

Örnek: 12 daireli bir binada iki dairede kayıt yapan alıcı varsa ihtiyaç 14 çıkıştır ve 5/16 seçilir. 12 çıkışlı modelde sistem ilk gün çalışır, ikinci cihaz eklenen ilk dairede tıkanır.

Daire sayısı tek bir multiswitch’in çıkış sayısını aşıyorsa kaskad bağlantı devreye girer. Kaskad özellikli multiswitch’te daire çıkışlarının yanı sıra bir de geçiş çıkışları bulunur: dört uydu bandı ve bir karasal. Üst kolondaki ikinci multiswitch bu geçiş çıkışlarından beslenir. Her kaskad kademesinde bir miktar seviye kaybı olur, bu yüzden zincirin sonundaki multiswitch girişindeki seviye ölçülerek doğrulanır. Kolonu gözle bakarak planlamak burada işe yaramaz.

Sahada en sık karşılaştığımız merkezi sistem hataları

• Quad LNB’nin multiswitch’e bağlanması. Quad LNB dört bağımsız alıcıyı doğrudan beslemek içindir ve her çıkışı komut bekler. Multiswitch’in ihtiyacı olan ise sabit bant veren quattro LNB’dir. İkisi dışarıdan benzer görünür, karıştırıldığında sistem yarım çalışır.
• Çatıdaki F konnektörlerin yalıtımsız bırakılması. Su giren konnektörde örgü oksitlenir. Önce yalnız yağmurda bozulan, sonra sürekli bozulan bir sistem elde edilir.
• Multiswitch beslemesinin kesilmesi. Tesisat dolabındaki priz çoğu binada ortak alan sigortasına bağlıdır. O sigorta indiğinde tüm binanın uydusu gider. Ortak alan hattındaki sorunlar için elektrik arıza ve tesisat hizmetimize bakabilirsiniz.
• İnce ve alüminyum örgülü kablo kullanımı. Kolon hattında bakır iletkenli, sık örgülü RG6 dışında bir kablo uzun mesafede seviyeyi tutamaz.
• Alıcıda yanlış LNB ayarı. Multiswitch’li sistemde alıcının uydu ayarında DiSEqC kapalı, LNB tipi universal seçili olmalıdır. DiSEqC açık kaldığında bazı kanallar bulunmaz.
• Seviye yüksek, kalite sıfır. Alıcı ekranında sinyal seviyesi dolu ama kalite çubuğu boşsa kabloda sinyal vardır fakat yanlış bant geliyordur ya da hatta girişim vardır.

Görüntü sorununun kaynağı her zaman anten tarafında olmayabilir. Panel arızası, arka aydınlatma ya da anakart kaynaklı bozulmalar uydu arızasına benzer belirtiler verir; bu ayrımı televizyon tamiri hizmetimiz tarafında yapıyoruz. Merkezi sistemin kendisiyle ilgili kurulum ve bakım işleri ise uydu ve merkezi anten servisimiz üzerinden yürüyor.

Sık Sorulan Sorular

Multiswitch çıkışını bölücüyle ikiye ayırabilir miyim?

Uydu hattında ayıramazsınız. İki alıcı aynı çıkışa bağlandığında ikisi de multiswitch’e farklı bant komutu gönderir ve yalnız biri kazanır. Diğer cihazda görüntü donar ya da kanal bulunamaz. İkinci cihaz için multiswitch’ten ayrı bir çıkış çekilmesi gerekir.

Bende kanal gelmiyor, komşumda geliyor. Sorun alıcımda mı?

Hepsi gelmiyorsa daire içi kablo, priz ya da alıcı; bir kısmı gelmiyor ve liste gün içinde değişiyorsa hat paylaşımı akla gelir. Alıcınızı komşunuzun anten prizine takıp denemek pratik bir ayrım yöntemidir. Aynı alıcı orada sorunsuz çalışıyorsa cihaz sağlamdır, sorun hattadır.

Merkezi sistem varken kendi çanağımı kurabilir miyim?

Çatı ve dış cephe ortak alandır, bu yüzden bireysel çanak kararı yönetimin ve kat maliklerinin onayına bağlıdır. Merkezi sistem düzgün çalışıyorken ayrı çanak kurmak da genelde gereksizdir; aynı yayın zaten daire prizinize kadar geliyordur.

Kaç daireye kadar tek multiswitch yeter?

Binalarda en sık kullanılan büyük model 5/16’dır, yani on altı çıkış. 5/24 ve 5/32 gibi daha çok çıkışlı tekli modeller de üretilir, ancak apartman kolonlarında genellikle 5/16 üzerine kaskad kurulur. Daire sayısı arttıkça zincire ikinci ve üçüncü multiswitch eklenir. Bu durumda kolon boyunca seviye kaybı hesaplanmalı, gerekiyorsa hat yükseltici kullanılmalıdır.

Yağmurda görüntü bozuluyorsa bu normal mi?

Şiddetli sağanakta geçici bozulma uydu yayınının doğasında vardır ve tüm binada aynı anda görülür. Ama yağmur durduktan sonra da devam ediyorsa ya da sadece bazı dairelerde oluyorsa, çatıdaki konnektörlere su girdiğinden şüphelenilir. İkisi farklı şeylerdir ve ayrımı yerinde bakarak yapılır.

Karasal kanallar da merkezi sistemden gelir mi?

Evet, multiswitch’in beşinci girişine çatıdaki karasal anten bağlıysa karasal yayın da aynı kablodan daireye iner. O giriş boşsa uydu kanalları görünür ama televizyonun dahili tuner’ıyla yaptığı karasal aramada kanal bulunamaz.

Apartmanınızdaki tabloyu yukarıdaki ayrımlara oturttuysanız, yönetimle konuşurken ne istediğinizi de biliyorsunuz demektir. Binanın tamamını ilgilendiren bir arızayı tek daire üzerinden çözmeye çalışmak zaman kaybıdır; tersi de öyle. Hedef Elektrik olarak Karşıyaka, Bostanlı, Şemikler, Mavişehir, Çiğli, Bayraklı ve Alaybey’de merkezi uydu sistemleri kuruyor, mevcut sistemlerde ölçüm yapıyoruz. İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Uydu ve çanak anten servisiBelirtiler, yaptığımız işler ve hizmet bölgemiz